باورها و رسوم مردم استان مرکزی در ماه ضیافت الهی

مردم این استان در زبان محلی به ماه مبارک رمضان عنوان ˈماه روزهˈ نیز می دهند و از نیمه های شعبان با پاکیزگی و غبارروبی مساجد و حسینیه ها خود را برای میهمانی معنوی و خودسازی آماده می کنند.

در بیشتر مناطق استان مرکزی مردم مومن در ایام الله رجب و شعبان با گرفتن روزه مستحبی و به جای آوردن اعمال مذهبی و دعا، خود را برای ایام پرفیض رمضان مهیا می کنند.

یکی از آیین های خاص ماه مبارک رمضان، برنامه رویت ماه است و از دیرباز در مناطق شهری و روستایی این استان رسم بر این بوده که مردم در شب نخسین روز ماه رمضان با وضو بر بام منازل و مساجد حاضر می شدند و در صورت رویت ماه خانه به خانه می رفتند و حلول این ماه را به صورت چهره به چهره به اطلاع عام می رساندند.

بر گزاری آیین سحر خوانی یکی از سنن زیبای رایج در مناطق شهری و روستایی استان مرکزی است.

از دیرباز سحر خوانان اغلب از بین افرادی انتخاب می شدند که خوش صدا و با سواد بوده و با اشعار ادبی، مناجات و دعاها آشنایی کامل داشتند .

سحرخوانان از شب اول ماه مبارک رمضان بر پشت بام خانه، مسجد و یا تکایا رفته با قرائت دعا و شعرهای با مضامین، تسبیح و مدح پروردگار، رحمت و شفقت خواهی و طلب بخشش و آمرزش را تا اذان صبح ادامه می دادند.

آیین های سنتی سحرخوانی امروزه از بلندگوی مساجد در استان مرکزی اجرا می شود و سحرخوانان محلی بیشتر در مناطق روستایی و محله های سنتی شهری به ندرت رسوم گذشته را زنده نگه داشته اند.

آیین سحرخوانی در گذشته های نه چندان دور در برخی از مناطق استان مرکزی چون تفرش، دلیجان، محلات، کمیجان و فراهان با زدن طبل برای بیدار باش مردم همراه بوده است.

آیین بیدار باش سحری در برخی از مناطق روستایی شهرستان دلیجان و محلات با رسم ˈسحرخونˈ همراه بوده به طوری که فردی با رفتن بر بام، صدای خروس در می آورده و فردی نیز به عنوان جارچی کوبه منازل را می کوبیده و با قرائت بلند آیات وحی و سردادن اذان، مردم را بیدار می کرده تا سحری بخورند و به عبادت بپردازند.

پیش از این آیین ویژه ای به نام ˈکلوخ اندازانˈ در بین خانواده های بخش هایی از استان مرکزی مرسوم بوده که به طور معمول در آخرین روز ماه شعبان انجام می شد.

در این آیین بزرگ هر فامیل اغلب به عنوان عصرانه آش رشته تدارک می دید و با جمع کردن خویشان، به میمنت و مبارکی آمدن ماه میهمانی خدا جشن کوچکی را برگزار می کردند و به نیایش و قرائت قرآن می پرداختند.

یکی از رسوم خاص استان مرکزی که امروز به جز در برخی مناطق روستایی کمتر به چشم می خورد مراسم فتیرپزان است .

فتیر که نوعی نان شیرینی محلی استان مرکزی است در ماه مبارک رمضان مصرف بیشتری دارد و زنان فامیل و یا همسایه با گرد هم آمدن اقدام به تهیه خمیر و پخت این نان شیرینی می کنند و بخشی از آن را نیز برای خانواده های کم درآمد و فقیر پیش کش می کنند.

سنت دیرینه ˈاهو اهوˈ نیز یکی دیگر از آداب متداول در این منطقه است که شامگاه چهاردهم ماه رمضان در شب تولد امام حسن(ع) در روستای خورهه از توابع شهرستان محلات برگزار می شود.

در اجرای این سنت قدیمی با تاریک شدن هوا، نوجوانان و کودکان در دسته های مجزا به در خانه ها می روند و یکی از اعضای گروه که از همه بزرگتر است با صدای بلند اشعاری را می خواند و دیگران با صدای بلند ˈاهواهوˈ می کنند.

این گروه ها به طور معمول به در منازلی می روند که دارای فرزند خردسال پسر باشند و وقتی که اشعار خوانده شد، پسر کوچک خانواده مقداری آجیل و تنقلات برای اعضای گروه می آورد و اگر پسر خانواده با تاخیر اقدام به آوردن تنقلات کند این گروه اشعارشان را که حالتی فولکور دارند تکرار می کنند.

پخت انواع شیرینی های خانگی نظیر ˈزولبیا و گوش فیلˈ نیز بخش دیگری از سنت های ماه مبارک رمضان در استان مرکزی است و در سفره افطار و سحر هر خانواده این استان این خوراکی ها وجود دارد.

در روستاهای ˈسینقانˈ و ˈخاوهˈ از توابع شهرستان دلیجان شب های 13 تا 15 رمضان به نام ˈشب های نیمهˈ شهرت دارد .

در این شب ها پسر بچه ها در گروه های 10 نفره در مرکز روستا تجمع می کنند و پس از موعد افطار در کوچه ها به راه می افتند و با خواندن اشعار و فرستادن صلوات از مردم شیرینی و تنقلات به عنوان شگون ماه ضیافت الهی دریافت می کنند.

یکی دیگر از آداب و رسوم رایج در استان بردن ˈشب افطاریˈ برای نوعروس عقد کرده است که در یکی از روزهای ماه رمضان، خانواده داماد از خانواده عروس می خواهند که برای افطار چیزی آماده نکنند و آنان با مهیا کردن طبقی از غذا، شیرینی، زولبیا و یک هدیه مخصوص به منزل عروس می روند.

آیین ˈالم ترانیˈ از جمله مراسم سنتی و مذهبی کهنی است که در ماه مبارک رمضان در شهرستان ˈساوهˈ برگزار می شود.

این مراسم در شب های پایانی ماه مبارک رمضان بویژه آخرین چهارشنبه این ماه بعد از اقامه نماز مغرب و عشا توسط عده ای از جوانان و نوجوانان ساوجی برگزار می شود.

شرکت کنندگان در این آیین که تعدادشان به حدود ‎ 10نفر می رسد با اجتماع در مقابل خانه های خویشان و همسایگان به اجرای این برنامه می پردازند.

آنان هم صدا با هم اشعاری سر می دهند و در ادامه نام یکی از فرزندان خانه ای که در مقابل آن اجتماع کرده اند را به نیکی ندا می دهند.

جوانان و نوجوانان شرکت کننده درمراسمˈالم ترانیˈ آنگاه با ذکر این گفته که ˈیاثواب ، یاجواب ˈبرای گرفتن انعام از صاحب خانه به انتظار می ایستند.

در این مرحله از برنامه ˈ الم ترانیˈ صاحب خانه با خوشرویی و گشاده دستی و تقدیم شیرینی و تنقلات و احیانا وجه نقد از جوانان و نوجوانان شرکت کننده در مراسم به گرمی پذیرایی می کند.

شرکت در لیالی قدر، بر تن کردن جامه سیاه در این ایام و شب زنده داری و عبادت در مساجد، تکایا، منازل و نصب پرچم های عزا بر سر در اماکن از دیگر آداب حسنه ماه مبارک رمضان در استان مرکزی است.

در لیالی قدر مساجد استان مرکزی با سینه زنی و نوحه خوانی و قرآن سرگرفتن همراه است و مردم با حضور در حسینه و مساجد تا نزدیک سحر به دعا و نماز و عبادت می پردازند .

در روستای زر از توابع شهرستان دلیجان در شب 21 رمضان آیین سینه زنی و دسته های زنجیززنی در اماکن عمومی حاضر می شوند و در نراق نیز در روز بیست و یکم رمضان نخل بر دوش مردم حمل می شود.

یکی از آیین ها و باورهای بسیاری از مردم روستایی استان مرکزی در 21 ماه رمضان این است که دامداران و گله داران شیر حاصل از دامها را به صورت نذری بین فقرا و مردم روزه دار توزیع می کنند.

در بسیاری از روستاهای تفرش رسم بر آن است که مراسم احیا با آیین های سوگ و روضه خوانی در مساجد برگزار می شود و در این آیین ها مردم روستا شیر نذری و شله زرد پخش می کنند.

زنان روستای دستجان تفرش در غروب روز 21 ماه رمضان آیین حلواپزان به راه می اندازند و بخش اعظم این حلواها در بین مردم توزیع و بخش دیگر نیز برای افطار روز عید فطر نگهداری می شود.

جلسات ختم قرآن مجید در ایام پر برکت و معنوی رمضان که با حضور اقشار مختلف مردم در مساجد و مجالس خانگی تشکیل می شود از دیگر آدابی است که جریان دارد.

افطاری دادن به دوستان، خویشان و آشنایان از دیگر امور پسندیده و متداول در سطح استان است و در این ˈشب نشینی هاˈ ضمن پذیرایی با چای و میوه و سایر تنقلات مطالبی در مورد آداب و فضایل و برکات مختلف این ماه روحانی و مسایل دینی مطرح می شود.

دستگیری از فقرا و نیازمندان و بخشش مال و طعام در ایام رمضان از خصلت های خوب مردم استان مرکزی است و بسیاری از خیران در مساجد با انداختن سفره های افطار در این باور و سنت اصیل مشارکت می کنند.

غذاهای محلی که اغلب زینت دهنده سفره رمضان روزه داران استان مرکزی است شامل آش رشته، شله زرد، رنگینک، مسقطی، شیربرنج، خرما، فتیر و نان کنجد زده است.

روحانی اعزامی ماه مبارک رمضان به مناطق روستایی استان هر شامگاه بر سفره افطار یکی از اهالی میهمان می شود و روز عید سعید فطر اکثر بزرگان روستا با حاضر شدن در مقابل محل استقرار مبلغ دینی، او را با سلام و صلوات تا مسجد ده مشایعت می کنند.

یکی از سنت های مناطق روستایی این است که در شب آخر ماه رمضان در هنگام غروب آفتاب عده ای بر پشت بام ها می رفتند تا آیین رویت ماه را برگزار کنند، بیشتر اهالی بر این باور بودند که دیدن ماه جدید موجب استجابت دعا است و با خواندن دو رکعت نماز شکر بر بام منزل دعای سلامت و توفیق روزه داری به جای می آوردند.

در بسیاری از مناطق استان مرکزی رسم بر این است که شب پایانی ماه مبارک رمضان مردم با جمع شدن در مسجد برای درگذشتگان نماز به جای می آورند و برای آنان طلب مغفرت و آمرزش می کنند.

روز عید فطر شهروندان مسلمان استان مرکزی که یک ماه را در ضیافت الهی شرکت کرده اند مهیای نماز عید شده و با پخش شکلات و شیرینی و روبوسی این عید بزرگ را به همدیگر تبریک می گویند.ک/4

560/559/ 605

انتهای پیام /*

: ارتباط با سردبير
newsroom@irna.ir

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*