دکان‎ تلویزیونی دیده‌اید؟

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد گفت: مهمترین و تاثیرپذیرترین مخاطبان تبلیغات تلویزیونی مرتبط با سبک زندگی مصرفی محض را زنان و مادران تشکیل می‌دهند.

لیلا عظیمی در گفت‎وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه لرستان، افزود: امروزه استفاده از شبکه‎های ماهواره‎ای برای تبلیغ انواع و اقسام کالاها، وسایل ضروری و غیرضروری نقش مهمی دارند.

وی اظهار کرد: تلویزیون در زندگی افراد جامعه و به‎‎ویژه مردم جوامع شهری جایگاه مهمی پیدا کرده، از این رو تبلیغ مستقیم و غیرمستقیم سبک زندگی مصرف گرایانه رایج در سطح جهان از طریق رسانه به خصوص ماهواره در میان مردم به صورت پدیده‎ای فراگیر و عام درآمده است.

این جامعه‎شناس تصریح کرد: از آنجا که زنان نقش محوری در چرخش امور خانواده دارند و این نقش تقریبا در میان زنان جوامع مختلف مشترک است، می‎توانند با روش‎های مناسب هم به سبک زندگی مناسب خانواده کمک کنند و هم اقتصاد خانواده را مدیریت کنند.

عظیمی اضافه کرد: برخی از نظریه‎پردازان رسانه دوره جدیدی از تاریخ رسانه‎ها را با عنوان عصر ماهواره مطرح کرده‎اند.

عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: در دوره جدید که به طور مشخص با رشد فناوری‎های ارتباطی مصادف است پدیده ماهواره به نحوی جدی و همه جانبه مطرح شده است و سیاست، اقتصاد، فرهنگ، تفکر، ایدئولوژی، علائق، روحیات و رفتار آدمیان را در سرتاسر جهان تحت تاثیرخود قرار داده است. تبلیغ برای مصرف بیشتر با ایجاد و ورود شبکه‎های ماهواره‎ای، وارد دور تازه‎ای از حیات خود شده است.

وی تصریح کرد: با ایجاد کانال‎های ماهواره‎ای جدید، شبکه‎های تلویزیونی متعددی بوجود آمد که اساسا کارکرد و هدف اصلی آنها به فروش رساندن کالاهای مختلف با مصارف گوناگون و با تبلیغات شبانه‎روزی است. دراین راه از انواع و اقسام روشها و ترفندهای تبلیغاتی استفاده می‎شود و مهمترین مشتریان این شبکه‎ها، زنان هستند.

عظیمی گفت: رویکرد تجاری این شبکه‎ها، بخشی از فعالیت آنها محسوب می‎شود که آنها را به دکان‎هایی برای فروش محصولات مختلف و تبلیغ موثر برای ضروری جلوه دادن تهیه این محصولات برای سهولت بیشتر در انجام کارهای خانه، تبدیل کرده است.

وی افزود: این شبکه‎ها مخاطب را بمباران کرده و با بهره‎گیری از روش‎های متنوع تبلیغاتی پرشمار همچون مغازه‎هایی بدون تعطیلی، ذهن مخاطب شست‌وشو می‎دهند به‎گونه‎ای که برای انجام اموری ساده، به‎گونه‎ای تبلیغ می‎شود که حتما باید محصولی که تبلیغ می‎شود، توسط بیننده خریداری شود تا چند دقیقه در وقت وی صرفه جویی شود و این چند دقیقه برای بیننده بسیار مهم جلوه داده می‎شود به‎گونه‎ای که ذهن مخاطب آن را همچون موضوعی مهم تلقی می‎کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد اظهار کرد: امروز به‎خصوص زنان ایرانی در معرض تبلیغات و درحقیقت، در معرض تهاجم امواج این مغازه‎های تلویزیونی نوظهور هستند. وسعت این تبلیغات به‎حدی است که کمتر فرد ایرانی را می‎توان یافت که تحت تاثیر آنها، یکی از ده وسیله تبلیغ شده را در این شبکه‎های تلویزیونی تهیه نکرده باشد.

وی اضافه کرد: شاهد شکاف نسلی بین اعضای جدید جامعه که در برابر این امواج قرار می‎گیرند و والدین که از شیوه سنتی رفتار بهره می‎برند، هستیم و از سوی دیگر در می‎یابیم که سنت‎های پذیرفته شده جامعه در حال کمرنگ شدن است چرا که کمتر باز تولید می‎شوند.

این استاد دانشگاه گفت: از منظر جامعه دینی، ما با نوعی آنومی و یا انحراف از هنجارهای اجتماعی روبرو خواهیم بود بنابراین ظهور ماهواره، بنیان‎های فکری و بومی افراد را در راستای تمدن غرب تغییر داده، به عبارت دیگر یکی از کارکردهای پنهان رسانه‎های نو ظهور مانند ماهواره، تغییر شیوه اندیشیدن افراد در گروه‎های هدف است که در واقع در دراز مدت همه افراد در کشورهای دریافت کننده امواج، جزو شهروندان کشور مبداء به حساب می‎آیند.

عظیمی افزود: هر چند موقعیت سیاسی کشورها و پراکندگی انسان‎ها متفاوت است ولی آنچه که برای تئوریسین‎های نظام‎های کاپیتالیستی از اهمیت خاصی برخوردار است ایجاد نیاز کاذبی است که با بمباران اطلاعاتی در افراد ایجاد می‎کنند که از دو منظر اقتصادی و سیاسی قابل واکاوی است.

وی با بیان اینکه از بعد اقتصادی می‎توان به ضرورت انگاری مصرف شهروندان اشاره کرد، اظهار کرد: ماهواره‎ها نیازهای کاذبی را در افراد، ایجاد و به شکل افراطی این‎گونه تلقی می‎کنند که ورود در پایگاه‎های اجتماعی ستایش برانگیز، مترادف با مصرف کالاهای تبلیغ شده است.

عظیمی تصریح کرد: مشاهده می‎کنیم که مصرف کننده کالا از طریق به نمایش گذاشتن کالاهای خریداری شده، به طور فعالی مشغول تلاش برای خلق و حفظ یک هویت(Identity) جدید است به عبارتی دیگر افراد، هویت چه کسی بودن خویش را از طریق آنچه که مصرف می‎کنند، تولید خواهند کرد.

وی گفت: ماهواره ها چه نقشی در بالا بردن و یا پایین آوردن سطح رشد تجمل گرایی در جوامع دارند؟ در پاسخ می‎توان گفت، واقعیت این است که رسانه‎ها می‎توانند در درازمدت ساختارهای ارزشی جامعه را بسازند یا دگرگون کنند چراکه تاثیر پدیده‎ای مثل برنامه‎های ماهواره‎ای بر افکار عمومی و تغییر نگرش افراد به مسایل اجتماعی و فرهنگی از دیگر رسانه‎ها وسیع‎تر و عمیق‎تر است.

عضو هیئت علمی دانشگاه افزود: رسانه‌های دیداری و شنیداری برای دریافت پیام‎هایش نیازی به سواد خواندن و نوشتن مخاطب ندارد در نتیجه می‎تواند برای بخش وسیعی از اعضای جامعه در حال توسعه، نقش یک آموزشگاه موثر را ایفا کند.

عظیمی اظهار کرد: از اینکه ماهواره انتقال دهنده و دگرگون کننده فرهنگ‎ها در جوامع کنونی هستند می‎توان اثر آن را در رشد این فرهنگ جدی گرفت، استفاده از لباس‎های لوکس و متنوع، آرایش‎های بیش از اندازه، توجه بیش از حد گردانندگان به سر و وضح و لباس، ظاهر آرایی‎های بیش از حد و دیگر مواردی که می‎تواند این پدیده را رشد دهد، این موارد بیانگر قوت اثرگذاری ماهواره‎ها در رشد پدیده تجمل‎گرایی است.

وی تصریح کرد: رشد ماهواره‎ها به گونه غیرعلمی و فارغ از نظارت درست دولت باعث رشد فرهنگ تجمل‎گرایی و دیگر فرهنگ‎های مضر در جامعه شده است، فرهنگ تجمل‎گرایی می‎تواند ضربه محکمی بر پیکره جامعه نو پای ما وارد کند که این مسئله از لحاظ مختلف می‎تواند مورد بحث باشد.

این جامعه‎شناس اضافه کرد: پدیده یا فرهنگ تجمل‎گرایی، یک فرهنگ ناپسند است که هرگاه در جامعه وارد شد جایگاه ارزش‎های چون نوع دوستی، از خودگذری، تواضع و قناعت را اشغال می‎کند و مردم را بسوی حسادت و هم‎چشمی می‎کشاند که این مسئله در کشور ما که یک کشور اسلامی است می‎تواند سخت مشکل‎آفرین باشد زیرا اسلام همه مواردی که بر پیکر جامعه، اقتصاد و فرهنگ مردم ضربه وارد کند نمی‎پذیرد و آن‎را مردود می‎داند.

عظیمی گفت: تجربه جدید نشان می‎دهد، فرد ایرانی از طریق ماهواره‎ به این باور رسیده است که می‎توان از طریق مصرف کالاهایی که به او القاء شده، به هویتی که دوست دارد نزدیک شود، لذا سعی می‎کند به همان کسی تبدیل شود که تمایل دارد.

وی افزود: دیگر سلیقه تئوریزه شده از جایگاه مهمتری برخوردار شده است شرایط جدیدی که می‎توان آن را در خیابان‎های بزرگ، پاساژها و مغازه‎ها به خوبی مشاهده کرد، هویت‎های جدیدی که خود را در قالب مصرف و نمایش این مصرف در قالب پوشش، آرایش، مد، اتومبیل و موبایل نشان می‎دهد.

وی تصریح کرد: شاید آشکارترین سطح تأثیرگذاری ماهواره‎ها بر سبک زندگی، تبلیغات تجاری باشد. ماهواره‎ها با تبلیغ محصولات و خدمات می‎توانند در ترویج، اشاعه و تداوم سبک‎های زندگی مؤثر باشند.

عظیمی اضافه کرد: سطح دیگری از تأثیرات ماهواره‎ها، برنامه‎های غیرخبری مانند سریال‎ها و فیلمها است. امروزه اوقات فراغتِ بخش زیادی از افراد جامعه حول مصرف برنامه‎های گوناگون است. ماهواره‎ها با پخش سریال‎ها و سایر برنامه‎های تفریحی و سرگرمی می‎توانند در تبلیغ سبک‎های زندگی به شکل مستقیم یا غیرمستقیم مؤثر باشند.

وی با بیان اینکه امروزه هنگامی که به تماشای یک فیلم می‎نشینید، احتمالاً در حال دیدن یک تبلیغ تصویری طولانی هستید، ادامه داد: صف‎های طولانی مشتریان برای خرید آخرین محصولات کمپانی‎های بزرگ، صرف هزینه‎های زیاد برای خرید مارک‎ها و برندهای مشهور، علاقه و گرایش به سریال‎های ماهواره‎ای، برنامه‎های مرتبط با دکوراسیون، مد و پوشاک و مصرف و اشتیاق به خرید کالاهای فرهنگی خاص و تلاش برای تعریف هویت خود بر اساس آنها، تنها جلوه‎هایی از سبک زندگی ارائه شده در ماهواره‎ها در دوران معاصر هستند.

عظیمی تصریح کرد: ایجاد نیاز کاذب یعنی اصلی کردن چیزهای فرعی به طوری که فرد تصور کند اگر به این نیاز جواب ندهد، حیات یا پیشرفتش را به خطر انداخته است. آمارها نشان می‎دهند مصرف مواد آرایشی و جراحی‎های پلاستیک در ایران بالا رفته و نحوه خرید و پوشش زنان نسبت به گذشته به طور سریعی تغییر یافته است.

وی اضافه کرد: علت بوجود آمدن این حس، دقیقاً به کاذب بودن آن نیاز برمی‎گردد زیرا نیازهای کاذب، سریعاً ارضا شده و هیچ عمقی ندارند در حالی که اگر کسی حقیقتاً به وسیله‌ای نیاز داشته باشد، حتی اگر تحت تأثیر تبلیغات قرار بگیرد، چون به علت نیاز همیشگی و ضروری‌اش دست به انتخاب و تهیه وسیله‌ای زده است، در کوتاه مدت از آن خسته نشده و همیشه از آن بهره می‌برد.

عظیمی گفت: اگر بخواهیم طبق این قاعده به بررسی رفتارهای مصرفی خود نگاه کنیم متوجه می‌شویم که خیلی از مصرف‌های ما، معطوف به چیزهایی‌ است که توسط ماهواره‌ها در ما تبدیل به یک نیاز شده‌اند. در این شرایط، یکی از اصلی‌ترین راه‌های گریز ما از نیازهای کاذب، بررسی نقادانه‌ رفتارهای مصرفی خود و شبیه‌سازی شرایطی‌ است که در آن به نیازهای خود جواب منفی داده‌ایم. اگر با جواب منفی به نیاز خاصی، مشکلی در شرایط زیستی‌ بوجود نیامد باید بدانیم که به احتمال زیاد، آن یک نیاز کاذب بوده است.

انتهای پیام

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*