جمعه، ۱۳ تیر ۹۳ - ۰۳:۵۵

در بررسی و مرور تاریخی ، جوامع ابتدایی ناخواسته ، در مصرف بسیاری از مواد طبیعی ، حالتهایی مانند سرخوشی ، هیجان ،…

در بررسی و مرور تاریخی ، جوامع ابتدایی ناخواسته ، در مصرف بسیاری از مواد طبیعی ، حالتهایی مانند سرخوشی ، هیجان ، دریافت انرژی ، خواص درمانی و غیره را تجربه می کردند و بدین گونه این مواد جایگاه خود را باز کرد.

با پیشرفت جوامع و دسترسی انسان به ابزار آلات ، بشر فرآوری این مواد را تجربه کرد و اینگونه مواد تحت عنوان مواد تدخینی و افیونی شناخته شدند .

بهر حال از گذشته ، برغم مصرف این مواد در جوامع ، دیدگاههای مطلوبی در زمینه مصرف آنها وجود نداشته و به لحاظ اجتماعی مشکل ساز بوده اند.

در گذشته مواد مخدر با عنوان مشخص و محدود و با نام تریاک شناخته شده بود و پس از آن از مشتقات این ماده افیونی هرویین تهیه شده ، که مافیای مواد مخدر با گستردگی تولید این ماده مخدر شکل گرفت .

علاوه بر این، مواد مخدر بر گرفته از گیاهان تحت عنوان علف ، گراس ، حشیش ، ماریجوانا ، ناس و … نیز در میان جوامع جای خود را باز کرد.

با پیشرفت علوم و تکنولوژی ، مواد مخدر از شکل سنتی خارج شد ، و مافیای مواد مخدر با بهره گیری از علوم جدید ، مواد صنعتی و مشتقات دارویی ، مواد مخدر صنعتی و جدید را روانه بازار مصرف کردند.

مواد مخدر سنتی به لحاظ حجم ، بو و شرایط خاص مصرف ، همیشه برای قاچاقچیان و سوداگران مواد مخدر مشکل ساز بوده ، به همین دلیل مواد مخدر صنعتی بدلیل نداشتن این مشکلات به سرعت جای خود را در میان قاچاقچیان و مصرف کنندگان باز کرد.

کشور ما به لحاظ موقعیت جغرافیایی و وضعیت ویژه کشورهای همجوار در تولید مواد مخدر ، محل ترانزیت این مواد افیونی بوده و همیشه در معرض آسیبهای جدی قرار داشته است.

با وجود برنامه های شدید مبارزه ای ، کنترل مرزها و هر گونه اقدامات سرکوبانه سوداگران مواد مخدر ، باز هم از وجود مواد مخدر در جامعه گریزی نیست .

اما به اعتقاد همه دست اندرکاران ، صاحبنظران ، متخصصان و مسوولان تنها راه گریز از مهلکه مخرب مواد مخدر ، مقاوم سازی جامعه بویژه جوانان ، با اطلاع رسانی به موقع و بدون پرده پوشی است.

اگر چه همیشه رسم بر این بوده که در گزارشها با تکیه بر نظرات ، عقاید و ایده های مسوولان اهداف گزارش را به سمت و سوی نتیجه گیری سوق دهد ، این بار سنت شکنی کرده و به پاره ای از موانع و مشکلاتی که سد راه اطلاع رسانی به جا ، به موقع ، دقیق و اثرگذار وجود دارد اشاره می شود .

صاحبنظران و کارشناسان اعتقاد دارند : مافیای مواد مخدر در کشور ما از گذشته های دور ، دردورانهایی که کشور درگیر مسایل خاص بوده از موقعیت بهره گرفته وبر گستردگی حیطه خود در کشور افزوده اند.

برخی از صاحبنظران نیز می گویند: برخلاف برنامه ریزی های وسیع ، مشخص و موفق در مبارزه با مواد مخدر و ورود آن به کشور ، اما هنوز در طول سالیان در زمینه پیشگیری و سوء مصرف مواد مخدر موفق عمل نشده است.

از سوی دیگر، صاحبنظران تربیتی ، کارشناسان دانشگاهی و مسوولان معتقدند:با اطلاع رسانی و آگاهسازی جامعه می توان در پیشگیری از مصرف مواد مخدر جدید در جامعه جلوگیری کرد.

برغم این نظرات ، عقاید و ایده ها ، مسوولان از دادن اطلاعات صریح و پاسخ مناسب به اطلاع رسانی به بهانه امنیتی بودن موضوع طفره می روند .

این در حالیست که برخی اطلاعات و موارد را نیز مطرح می سازند و خواستار عدم ذکر آن در گزارشها و مطالب مطبوعاتی هستند.

اگر چه مسوولان تاکید دارند که خبرنگار چراغ راهنما و هدایت مسوولان محسوب می شود ،ولی برخی از آنان درصددند که تنها به بهانه مصاحبه ، به اطلاعات خبرنگار پیرامون وضعیت جامعه پی ببرند و هنوز به این موضوع اعتقاد ندارند که ˈ اطلاع رسانی صحیح و بدون پرده می تواند راهگشای مسایل جامعه باشدˈ .

برخی مسوولان بر این باورند که بااعلام عمق فاجعه مصرف مواد مخدر در جامعه ، حرمت شکنی می شود و این مهم دسیسه ای در دست دشمنان نظام و ایران اسلامی خواهد بود .

اما به گفته برخی صاحبنظران ، پرده پوشی ، کتمان و نادیده گرفتن واقعیت ها ضربه ای هولناک تر به پیکره نسل جوان ، نوجوانان و آینده سازان جامعه خواهد زد.

صاحبنظران مصرف مواد مخدر و محرک را عمده ترین معضل اجتماعی دهه اخیر در کشور می دانند و کاهش سن مصرف کنندگان را نگران کننده اعلام می کنند.

گرچه برخی از متخصصان و کارشناسان مشاوره ای که با گروههای در معرض خطر بویژه نوجوانان در تماس هستند به این مهم دست یافته اند اما برخی مسوولان هنوز به این باور نرسیده اند که برخی از مدارس ، آموزشگاهها و دانشگاهها به طعمه گاهی برای اسارت این گروه در دام عفریته اعتیاد محسوب می شوند.

به گفته برخی صاحبنظران ، مافیای مواد مخدر در جهان از اندیشه و تفکر دانشمندان ، اندیشمندان علم روانشناسی ، متخصصان علوم مختلف بهره می گیرند تا زمینه توسعه و گستردگی مواد مخدر به گونه های مختلف را بررسی و ایجاد کنند اما ما هنوز درصدد کتمان و بستن چشمان خود بر واقعیتها هستیم .

از سوی دیگر برخی صاحبنظران معتقدند : اجرای برخی برنامه های مقطعی و بدون کارشناسی در مبارزه و پیشگیری از مصرف مواد مخدر ، آسیب جدی تری به بدنه جامعه وارد می کند.

در سه دهه قبل ، در افواه مردم مواد افیونی به تریاک و گرد (هرویین ) شهرت داشت ، تریاک در میان افراد مسن جامعه و خانواده های لوکس مصرف داشت و برخی جوانان اعیان نشین به سمت هرویین و حشیش کشانده شده بودند و این افراد در میان مردم بسیار منفور بودند.

سوداگران مواد مخدر ، همیشه درصدد یافتن زمان و مکان مناسب برای افزایش عرضه تولیدات خود هستند از موقعیت ابتدای انقلاب بهره گرفتند و گروهی عظیم از جوانان را درگیر مواد مخدر بویژه هرویین و حشیش کردند.

فعالیت سوداگران مرگ در دوران جنگ تحمیلی فزونی گرفت و با سوء استفاده از هرج و مرج ها و بی نظمی های ناشی از حضور جنگ زدگان در شهرها ، بی ثباتی افراد و تمرکز مسوولان بر روی مسایل جنگ ، گستردگی مصرف مواد را در جامعه برنامه ریزی کردند.

گروهی از افراد که در زمان انقلاب از جوانان یکی از محله های خوش نام و بالا نشین شهر شیراز بودند و هم اکنون جز افرادی هستند که در سازمان های مردم نهادترک اعتیاد فعالیت دارند می گویند : در آن سالها گروهی از افراد درگیر مسایل سیاسی و گروهکها بودند و بی تفاوتها به سمت و سوی مواد مخدر کشیده شدند.

محسن می گوید : وقتی به گذشته فکر می کنم ، متوجه می شوم که بچه هایی که زمینه مذهبی داشتند در گیر مسایل جنگ و مسایل حاشیه ای آن بودند و بچه هایی که کنترل زیادی در خانواده های آنان نبود به ترک تحصیل و مواد مخدر کشانده شده بودند.

وی افزود: با مرور گذشته در می یابم که برنامه گسترش مصرف مواد مخدر بسیار دقیق و ریشه ای عمل کرده بود و در محله ما حدود 70 درصد از جوانان ناخواسته به سمت مواد مخدر کشیده شده بودند.

وی اضافه کرد: در آن زمان خودمان متوجه نبودیم که در چه دامی افتاده ایم و مرور زمان افراد را از یکدیگر جدا می کند ، پس از سالها دیدم مثل ما در جامعه زیاد است و سودجویان از غفلت خانواده ها ، مسوولان و جامعه بهره کافی را برده بودند.

وی ادامه داد: پس از گذشت سه دهه ،بدون اغراق می توانم بگویم شاید 20 درصد از همکلاسهایم ، جوانان هم محله ای و دوستانم به سرانجام خوبی رسیدند و بقیه که درگیر مواد مخدر شدند ، یا در گوشه زندانها سالهای ارزشمند عمر را سپری کردند و زندگیشان به تباهی کشیده شد یا جوانیشان زیر خاکهای سرد دفن شد یا افرادی مثل من پس از گذراندن زندگی تلخ و با تجربه های بسیار فجیع اشتباهات خود را مرور کردند و اعتیاد را کنار گذاشتند.

محسن 50 ساله که به مدد گروههای مشاوره ترک اعتیاد ، زندگی نکبت بار گذشته خود را کنار گذاشته با گذراندن دوره های آموزشی دانشگاهی هم اکنون در کلینیک مشاوره ای خود و فعالیت در سازمان های مردم نهاد زندگی دیگری را تجربه می کند و با یاری رساندن به معتادان و رها کردن آنها از دست عفریت اعتیاد به جامعه خدمت می کند.

او می گوید: مسوولان باید هشیارانه تر از این عمل کنند ، مافیای مواد مخدر با بهره گیری از کارشناسان ، مشاوران و صاحبنظران ویژه جوامع مصرفی خود را برمی گزینند و با برنامه ریزیهایی بسیار دقیق در جوامع نفوذ می کنند.

وی افزود: چند سال پیش ، با ورود مواد مخدر جدید ، بسیاری از معتادان با مصرف همزمان این مواد با داروها دچار سکته و سنکپ شدند و جانشان را از دست دادند .

وی ادامه داد: به مرور زمان مصرف این مواد جای خود را در جامعه پیدا کرد و بازهم مافیای مواد مخدر از غفلت و ناآگاهی جامعه و مسوولان سو استفاده کرد تا جاییکه این مواد بسرعت جای خود را باز کرد.

یک متخصص اعصاب و روان در شیراز می گوید: پنج سال پیش سن شیوع مصرف کنندگان مواد مخدر بالای 20 سال بود و امروز به سنین نوجوانی و زیر 15 سال نیز کشیده شده است .

دکتر رابرت فرنام ، شیوع بالای مواد مخدر و محرک در جامعه ، منجر به آشنایی نوجوانان با این مواد از دوران ابتدایی و راهنمایی شده و این افراد در دوران دبیرستان تبدیل به مصرف کننده می شوند.

وی معتقد است : مصرف مواد مخدر در گذشته در نتیجه لا ابالی گری و ورود به جرگه دوستان خیابانی آغاز گر اعتیاد برای جوانان بود اما هم اکنون نوجوانان مستعد ، مصرف مواد را در مدارس تجربه می کنند.

این متخصص می گوید : معتادان قدیمی اغلب در دوران سربازی سیگار و حشیش را تجربه می کردند اما هم اکنون از دوران دبیرستان با هرویین ، شیشه ، کراک و داروهای مخدر آشنا می شوند .

وی با لحنی هشدار آمیز ادامه می دهد : شروع مصرف مواد در میان جوانان و نوجوانان با مواد محرک و داروها آغاز می شود و این به مراتب خطرناک تر از اعتیاد به مواد افیونی است .

فرنام افزود: مواد مخدر سنتی قابلیت مصرف و استفاده در همه جا و هر زمان را ندارد اما موادی مانند شیشه که بویی ندارد و نیاز به ابزار خاص ندارد به سرعت جوانان را در دام خود اسیر می کند.

وی گفت: در ابتدای ورود مواد مخدر ، انتظار می رفت بدلیل قیمت بالای این مواد ، مصرف آن متوقف یا کنترل شود اما انتقال آسان و افزایش ورود این مواد ، مصرف آنها در میان جوانان را اپیدمیک کرده است.

وی اظهار داشت : پرده پوشی و کتمان واقعیت از سوی مسوولان ، مانع از انجام فعالیتهای پژوهشی در میان دانش آموزان و دسترسی به واقعیتها در این جامعه است .

همچنین به گفته برخی متخصصان از مراجعه خانواده های نوجوانان و جوانان درگیر با مشکلات ناشی از سو مصرف مواد مخدر می توان به عمق فاجعه پی برد.

یکی از پزشکان می گوید: برخی مدارس پسرانه و دخترانه را می توانیم به مسوولان معرفی کنیم که تعداد قابل توجهی از نوجوانان در آنها به نوعی این مواد را تجربه کرده اند اما این مهم برای مسوولان پذیرفتنی نیست.

دکتر مجتبی نقش واریان گفت: فرآیند مصرف مواد مخدر در کشور ما تحت کنترل سوداگران مرگ است و در هر دوره نوع ماده مصرفی ، میزان عرضه ، بهای و حتی تولید آن در کشور را در دست دارند.

وی با تاسف بیان کرد : در گذشته در میان دختران دبیرستانی ممکن بود اندک افراد شاخصی سیگار را تجربه کرده باشند ، اما ورود مواد مخدر جدید در میان این قشر بسیار نگران کننده است.

این متخصص بیماریهای اعصاب و روان معتقد است:مسوولان بیش از ما از عمق فاجعه با خبر هستند و باید بدنبال چاره اندیشی های کارشناسانه باشند و با آموزشهای گروهی جامعه نوجوانان و جوانان را در برنامه های پیشگیری مداخله و مشارکت دهند.

وی می گوید:در برخورد با ناهنجاریهای اجتماعی ، اعتیاد و حتی پدیده های نوظهور در این وادی همیشه برنامه های آموزشی و پیشگیری با تاخیر همراه است و وقتی گروه زیادی از جامعه دچار آسیبهای جدی و جبران ناپذیر شد تازه به فکر چاره اندیشی می افتیم.

یکی از افراد مبتلا به ایدز که در اثراعتیاد تزریقی در دام این بیماری گرفتار شده می گوید : از سن 15 سالگی با مواد مخدر آشنا شدم و تا 30 سالگی مصیبت های زیادی را تجربه کردم و نهایتا به ایدز مبتلا شدم .

وی که سه سال است ترک اعتیاد کرده و در گروههای همیار ، مرکز پیشگیری و کاهش آسیب رفتارهای پرخطر با دانشگاه علوم پزشکی شیراز همکاری می کند می گوید: اغلب زنان دارای رفتار پرخطر ، معتاد هستند و اخیرا همه آنها بدلیل ارزانی شیشه به سمت مصرف این ماده مخدر گرایش یافته اند.

مدیر گروه مبارزه با بیماریهای واگیر در دانشگاه علوم پزشکی شیراز وضعیت زنان معتاد در جامعه را به مراتب بدتر از مردان معتاد عنوان می کند و این مهم را دستاویزی برای سو استفاده گروههای دارای رفتار پرخطر و بهره کشی جنسی از آنها می داند.

دکتر پروین افسر کازرونی می گوید: اعتیاد تزریقی بدلیل مصرف آسانتر و مصرف شیشه و روان گردانها بدلیل کشش های جنسی در جامعه زنان معتاد متداول تر است و همین مهم موجب افزایش آسیبها می شود.

وی با تکیه بر آمارها و ارقام معتقد است : بزودی انتقال ایدز از طریق روابط جنسی گوی سبقت را از اعتیاد تزریقی می رباید و این مهم باید در برنامه ریزیهای آموزشی و اطلاع رسانی پررنگ تر دیده شود.

اگر چه جان بر کفان زیادی در مرزهای کشور ضمن دفاع از خاک میهن اسلامی ، کنترل و مبارزه با قاچاق مواد مخدر را بر عهده دارند و شهیدان بسیاری در این راه تقدیم این آب و خاک شده ، اما مافیای مواد مخدر برای تسخیر فضاهای بیشتر در جامعه از هیچ تلاشی دریغ نمی کند.

اگر در گذشته مواد مخدر با شتر ، کاروانهای عریض و طویل و از بیراهه ها با ساربانانی بیسواد وارد کشور می شد و این مواد در شهرها توسط افراد معتاد ، قاچاقچی ، درمانده، مستاصل و از همه جا رانده توزیع می شد ، امروز این مواد در بسته های شیک ، مرتب و سوسه برانگیز تحت عنوان دارو برای مصارف مختلف از طرق مختلف توزیع می شود.

سوداگران مواد مخدر با دسترسی به اطلاعات دقیق پیرامون جوامع برای تولید و توزیع این مواد تصمیم سازی می کنند و غفلت ، ناآگاهی ، نبود برنامه ریزی ، عدم اطلاع رسانی و پرده پوشی مسوولان می تواند دست آنها را در توسعه فعالیت ها و افزایش عملکردشان باز گذارد.ک/4

680/ 667

انتهای پیام /*

: ارتباط با سردبير
newsroom@irna.ir

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.