چهارشنبه، ۱۹ شهریور ۹۳ - ۱۱:۰۱

ضرب‎المثل‌ها جملات موزون، پرمعنی و معمولاً منظومی بوده که به عنوان بخشی از فرهنگ هر قوم به شمار می‌رود. مثل‌ها با جملات کوتاه…

ضرب‎المثل‌ها جملات موزون، پرمعنی و معمولاً منظومی بوده که به عنوان بخشی از فرهنگ هر قوم به شمار می‌رود. مثل‌ها با جملات کوتاه اما با مفاهیمی بلند و عمیق، چنان مقصود را بیان می‌کنند که ساعت‌ها نوشتن یا سخن گفتن قادر به این کار نیست.

‌به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، منطقه لرستان، یکی از راه‎های شناخت زندگی هر قومی مطالعه ضرب‎المثل‎های آنهاست، ضرب‌المثل‌ها کلید راهیابی به فرهنگ هر قوم و انعکاس دهنده تجربیات نسل‌ها و بازتابی از زبان مردم است. ضرب‎‌المثل‌ها و زبانزدهای هر قوم و دیار عموماً خاستگاه داستان، قصه و حکایت برخوردارند و چینه‌چینه (ضرب‎المثل) لری نیز از این قاعده مستثنی نیست.

یک عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد خرم‎آباد در این باره گفت: ضرب‎المثل‌ها درواقع یکسری جملات، اصطلاحات و کلمات رایج در بین مردم بوده که عناصر مهم هر مملکت و فرهنگ را تشکیل می‌دهد.

مسعود سپهوندی به خبرنگار ایسنا، گفت: عموماً ضرب‎المثل‌ها در قالب جملات کوتاه به صورت نظم و نثر و دربردارنده پند، دستورات اجتماعی، نکات اخلاقی و… است.

وی با اشاره به اینکه هر ضرب‎المثل با وجود کوتاهی حاوی نکات عمده‎ای است، ادامه داد: انسان‌ها با به خاطر سپردن و بهره گرفتن از ضرب‎المثل‌ها راه زندگی خویش را هموار کرده و در اخلاق، رفتار و کارهای خود تجدیدنظر می‌کنند، چرا که هر مثل، افکار، پند و اندرزهای عموماً بزرگ را در جملات کوتاه و به یاد ماندنی بیان می‌کند.

این عضو هیئت علمی دانشگاه با تأکید بر پرمحتوایی ضرب‎المثل‎های لری، افزود: از گذشته تاکنون مردم لرستان برای بیان ناگفته‎های خود از ضرب‎المثل‌ها استفاده می‌کنند، ضرب‎المثل‎های عامیانه لری بن مایه طنز داشته به همین جهت مردم استقبال ویژهای از حفظ آن‌ها دارند.

سپهوندی با بیان اینکه طنز نوعی دلچسبی به ضرب‎المثل‌ها می‌دهد، اضافه کرد: مردم لرستان، انسان‎هایی باهوش هستند و ضرب‎المثل‌ها نیز از افراد هوشمند به یادگار می‌ماند.

وی با اشاره به دو پشتوانه بارز ضرب‎المثل‎های لری اظهار کرد: ضرب‎المثل‎های لری پشتوان‎های از طنز دارند، سازندگان این ضرب‎المثل‌ها توانسته‎اند جامعه و افراد را نقد کرده و تعادلی در جامعه ایجاد کنند.

این عضو هیئت علمی یادآور شد: فایده ضرب‎المثل‌ها اصلاح فرد و جامعه است، مثل‌ها راهنمایی‎هایی برای همه انسان‌ها بوده که موجب می‌شوند ما خودمان را بیشتر بشناسیم.

سپهوندی با اشاره به انواع ضرب‎المثل‎های اسلامی، ملی و قومی خاطرنشان کرد: مثل‎های لری نمونه‎ای از انواع قومی ضرب‎المثل‎هاست، ضرب‎المثل قومی برآمدی است از آداب، رفتار، اقلیم و… هر منطقه است.

وی با یادآوری اینکه ضرب‎المثل لر‌ها تحت تأثیر پارامترهای منطقه‎ای، فرهنگی و اقلیمی لرستان است، گفت: عموماً اغلب ضرب‎المثل‎های لری در قسمت‎های مختلف لرستان به یک صورت و با اندکی تفاوت مورد استفاده قرار می‌گیرند، گاهی واژه‌ای از یک ضرب‎المثل جابجا شده و به شیوه‎ای دیگر بیان می‌شود اما عمدتاً بن‎مایه و اصل آن‌ها ثابت و یکسان است.

این دکترای زبان و ادبیات فارسی با تأکید بر اینکه قریب به اتفاق ضرب‎المثل‎های لری در مثل‎های فارسی موجود است، ادامه داد: این ادعا به جهت نشأت گرفتن فرهنگ لرستان از فرهنگ ملی است.

سپهوندی با اشاره به لزوم شناخت ضرب‎المثل‌ها، یادآور شد: متأسفانه در روزگار ما به دلایل مختلف اعم از حجم عظیم مطبوعات و رسانه‎های ضد فرهنگ فارسی و ایرانی، ادبیات ملی و حفظ آن رو به افول است، رسانه ملی ایران می‌بایست مردم را به زبان و ادبیات قوم خود انس داده و زبان‎های مادری را احیاء کند.

وی با اعترافی تلخ‌ تصریح کرد: اگر احیای زبان و ادبیات ملی و قومی زود‌تر انجام نگیرد، ما شاهد از بین رفتن فرهنگ و ریشه ملی خود خواهیم بود.

در ادامه یک عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان گفت: ضرب‎المثل لری مانند ضرب‎المثل‎های فارسی معمولاً کوتاه، آموزنده و در برگیرنده مسائل کلی است که برای تثبیت یک حکم انتزاعی یا مورد نزاع مورد استفاده قرار می‌گیرد.

حیدری با تأکید بر اینکه ضرب‎المثل‌ها مانند قاضی عادلی حکم می‌کنند، افزود: ضرب‎المثل برای تقسیم مطالب و تقریب زدن به ذهن کاربردهای ویژهای داشته و با این وجود ‌گاه این ضرب‎المثل‌ها از حالت جمله و عبارت درآمده و در قالب داستان و حکایت نقل می‌شوند.

وی با اشاره به اینکه ضرب‎المثل‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند، ادامه داد: دسته اول شامل اکثریت ضرب‎المثل‌ها بوده که در روزگاران دراز به وسیله افراد ناشناخته به وجود آمده و نسل به نسل نقل شده‎اند، دسته دوم مثل‌ها توسط افراد ویژه‎ای خلق شده‎اند. این عضو هیئت علمی با اشاره به شخصیت برجعلی به عنوان یکی از خلق کننده‎های ضرب‎المثل‎های لری، اظهار کرد: بدون شک ضرب‎المثل‎های لری به عینه نشان دهنده آداب و رسوم قوم لر هستند.

دکتر حیدری با بیان اینکه برخی از ضرب‎المثل‌ها از اقوام دیگر به قوم لر سرایت کردند، اضافه کرد: این چنین ضرب‎المثل‌ها چون با فرهنگ قوم لر هماهنگ بودند، ماندگار شدن و یا احیاناً خود را با فرهنگ لر‌ها هماهنگ کردند.

وی به اقسام ضرب‎المثل اشاره‌ای داشت و تصریح کرد: ضرب‎المثل جهانی، خاص یک کشور، قومی و قبیله‎ای و خانواده‎ای نیز انواع مثل‎هاست.

این عضو هیئت علمی دانشگاه با تأکید بر ضرورت حفظ ضرب‎المثل‌ها، افزود: ضرب‎المثل‌ها باید مکتوب شوند، چراکه در صورت مهیا شدن شرایط ممکن است، از بین روند، مثل‌ها خود ضامن و حافظ بقایشان هستند. ممکن است یک ضرب‎المثل با وجود تأثیرگذاری، به دلیل ناسازگاری با شرایط اجتماعی، سیاسی و… از بین روند.

یکی دیگر از اعضای هیئت علمی دانشگاه لرستان گفت: مردم لر پراکندگی جغرافیایی از غرب تا جنوب داشته و ضرب‎المثل‌هایشان در اکثر جا‌ها استفاده می‌شود.

موسوی با بیان اینکه اکثر ضرب‎المثل‎های لری در دو نقطه متمرکز هستند، افزود: لرستان، ایلام، کرمانشاه، ملایر و… به عنوان لر کوچک و قسمت‌های لرنشین چهارمحال و بختیاری و بویراحمد از ضرب‎المثل‎های رایج لری استفاده می‌کنند.

وی با اشاره به شاخص‎های بارز ضرب‎المثل‎های لری، بیان کرد: شوخ‎طبعی، طنزگونه و کامل بودن معنا و مفهوم از عمده خصوصیات ضرب‎المثل‎های لری است.

این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با ذکر اینکه گاهی ضرب‎المثل‎‌های لری برای بیان مقصود خود از دایره عرف خارج شده‎اند، ادامه داد: البته این خصوصیت به رک و صریح لهجه بودن مردم لر برمی‎گردد که گاهی خود را از قید و بندهای عرف خارج کردند.

موسوی تصریح کرد: ریشه ضرب‎المثل‎های لری به گذشته‎های دور که برگرفته از حوادث و اتفاقات، حرف‌ها و صحبت افراد خاص و نکته‎سنج بوده، برمی‎گردد.

این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به اینکه هر ضرب‌المثل بخشی از فرهنگ جامعه است، ادامه داد: ضرب‎المثل‌ها بازگو کننده روابط فرهنگی، آداب و رسوم و… هستند.

ضرب‎المثل‌ها به حفظ و ماندگاری واژه‌ها کمک کرده و می‌تواند خیلی از مفاهیم را در همین کوتاهی بیان کنند. با این اوصاف گرچه ممکن است، برخی از ضرب‎المثل‌ها ظاهر خوشایندی نداشته باشند، ولی حفظ آن‌ها به‌ همان شکل و ماندگاریشان ضروری است.

‌انتهای پیام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *